Truyền máu song thai là gì và dấu hiệu nguy hiểm mẹ bầu cần biết

Truyền máu song thai là gì là câu hỏi được nhiều mẹ bầu mang thai đôi cùng trứng quan tâm. Đây là biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm, xảy ra khi hai thai trao đổi máu không đồng đều qua bánh nhau. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách theo dõi sẽ giúp mẹ phát hiện sớm và được điều trị kịp thời. Cùng Bác sĩ Hạnh tìm hiểu qua bài viết này.

1. Truyền máu song thai là gì?

Hội chứng truyền máu song thai là rối loạn nguy hiểm trong song thai cùng trứng. Hai thai cùng chia sẻ một bánh nhau khi hội chứng này xảy ra. Các mạch máu bất thường trong bánh nhau gây mất cân bằng tuần hoàn. Máu không phân phối đồng đều giữa hai thai trong suốt thai kỳ.

Thai cho truyền máu qua động mạch nhưng nhận lại không đủ máu giàu oxy. Thai cho thường nhỏ hơn do thiếu oxy và thiếu dưỡng chất kéo dài. Thai nhận nhận quá nhiều máu từ thai kia qua các nối tĩnh mạch. Hệ tuần hoàn thai nhận phải làm việc quá sức để xử lý lượng máu dư. Thai nhận có nguy cơ suy tim do quá tải kéo dài.

Sự chênh lệch ối thể hiện qua đa ối và thiểu ối của hai túi ối. Đây là dấu hiệu siêu âm đặc trưng của hội chứng TOPS.

Truyền máu song thai làm mất cân bằng huyết động nghiêm trọng giữa thai cho và thai nhận. Tình trạng này đe dọa tính mạng của cả hai thai trong bụng mẹ. Không điều trị, tỷ lệ tử vong hai thai có thể lên đến 90–100%. Nếu một thai chết, thai còn lại dễ bị tổn thương thần kinh nặng.

2. Nguyên nhân dẫn đến truyền máu song thai

Hội chứng truyền máu song thai xảy ra do các bất thường mạch máu trong bánh nhau của song thai cùng trứng:

• Các mạch máu nối bất thường hình thành trên bề mặt bánh nhau. Các nối động mạch, tĩnh mạch tạo dòng máu chảy lệch giữa hai thai.
• Thai cho mất máu dần qua các mối nối một chiều. Thai nhận lại nhận quá nhiều máu vượt khả năng tuần hoàn.
• Dòng máu không cân bằng gây chênh lệch ối giữa hai túi ối. Bất thường mạch hình thành sớm khi bánh nhau phát triển.
• Tình trạng không liên quan ăn uống hay sinh hoạt của mẹ.
• Yếu tố di truyền gia đình không gây hội chứng này.
• Các nối mạch tồn tại suốt thai kỳ nếu không được can thiệp.

Xem thêm: Những loại trái cây gây sảy thai mẹ bầu cần tránh trong thai kỳ đầu

3. Dấu hiệu của truyền máu song thai

Hội chứng truyền máu song thai biểu hiện rõ trên hai thai với sự mất cân bằng tuần hoàn nghiêm trọng:

3.1. Triệu chứng liên quan đến thai nhi

• Thai cho bị thiếu tưới máu và dễ mất nước.
• Thai cho thường thiểu ối kéo dài trong túi ối.
• Thai nhận lớn hơn và có da đỏ do tăng lượng máu.
• Thai nhận thường có huyết áp cao hơn bình thường.
• Thai nhận dễ suy tim vì khối lượng máu quá nhiều.
• Thai nhận có thể cần hỗ trợ tim sau khi chào đời.
• Hai thai chênh lệch kích thước rõ rệt trong cùng tử cung.

3.2. Triệu chứng ở mẹ mang thai

• Mẹ cảm giác tử cung lớn nhanh bất thường.
• Tử cung lớn hơn tuổi thai so với mốc bình thường.
• Xuất hiện đau bụng hoặc cơn co thắt khó chịu.
• Trọng lượng cơ thể mẹ tăng quá nhanh trong thời gian ngắn.
• Mẹ có thể sưng phù tay và chân từ giai đoạn sớm.
• Nôn mửa kéo dài hoặc tăng nhiều hơn bình thường.
• Có dấu hiệu phù nhiều và lan rộng trên cơ thể.
• Tăng huyết áp xuất hiện sớm trong thai kỳ.

Lưu ý quan trọng

• Mỗi mẹ có thể biểu hiện triệu chứng rất khác nhau.
• Các dấu hiệu có thể không đầy đủ hoặc xuất hiện đột ngột.
• Cần báo ngay cho bác sĩ khi thấy triệu chứng bất thường.

4. Các phương pháp điều trị truyền máu song thai

Điều trị hội chứng truyền máu song thai cần chẩn đoán sớm và can thiệp đúng thời điểm. Lựa chọn điều trị phụ thuộc giai đoạn bệnh và tuổi thai khi phát hiện.

Các phương pháp điều trị thường áp dụng

• Dùng thuốc chống viêm cho mẹ để hỗ trợ thai nhi.
• Giảm thể tích nước ối nhằm giảm áp lực cho thai nhận.
• Hủy thai có chọn lọc trong các trường hợp quá nặng.
• Truyền máu cho thai khi thai cho bị thiếu máu nặng.
• Mở thông giữa hai buồng ối để cân bằng lượng ối.
• Phẫu thuật laser đốt các mạch máu nối bất thường.
• Hủy một thai bằng cắt dây rốn hoặc đốt laser chọn lọc.

Phương pháp hiệu quả nhất hiện nay

• Phẫu thuật nội soi thai nhi được xem là lựa chọn tối ưu.
• Laser trong buồng tử cung giúp loại bỏ các mạch nối bất thường.
• Kỹ thuật giúp hai thai phát triển độc lập không phụ thuộc nhau.
• Bác sĩ cần kinh nghiệm và khả năng xử lý tình huống phức tạp.
• Trang thiết bị hiện đại quyết định độ chính xác của phẫu thuật.

Xem thêm: Thiếu máu khi mang thai cần bổ sung gì để mẹ khỏe thai phát triển

5. Cách phòng ngừa truyền máu song thai cho mẹ bầu

Mặc dù truyền máu song thai (TTTS) là biến chứng xảy ra do yếu tố nhau thai nên không thể ngăn chặn hoàn toàn, nhưng mẹ bầu có thể giảm nguy cơ tiến triển nặng bằng cách theo dõi sát sao thai kỳ và duy trì lối sống khoa học. Một số biện pháp quan trọng gồm:

1 – Khám thai đúng lịch và theo dõi sát thai đôi cùng trứng

• Mẹ bầu cần siêu âm định kỳ để bác sĩ đánh giá lượng nước ối, lưu lượng máu và sự phát triển của từng thai.
• Đặc biệt, thai đôi chung bánh nhau nên được theo dõi từ 16–26 tuần với lịch siêu âm 2 tuần/lần.

2 – Thực hiện siêu âm Doppler và đo chỉ số ối khi có chỉ định

• Doppler giúp phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trong trao đổi máu giữa hai thai.
• Phát hiện sớm cho phép can thiệp kịp thời bằng laser hoặc các biện pháp hỗ trợ khác.

3 – Bổ sung dinh dưỡng hợp lý để hỗ trợ sự phát triển cân bằng của hai thai

• Ăn đủ đạm, vitamin và khoáng chất giúp từng thai phát triển tốt và giảm nguy cơ mất cân bằng tuần hoàn.
• Uống đủ nước để duy trì lưu lượng máu ổn định cho mẹ.

4 – Tránh làm việc quá sức và kiểm soát căng thẳng

• Mẹ bầu nên nghỉ ngơi hợp lý để duy trì huyết áp và tuần hoàn ổn định.
• Stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến lưu thông máu giữa mẹ và thai.

5 – Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ khi được chẩn đoán thai đôi chung nhau

• Nếu có nguy cơ TTTS, bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi chuyên sâu tại cơ sở y tế có chuyên môn cao.
• Khi có dấu hiệu nghi ngờ như bụng to nhanh, khó thở, giảm cử động thai… mẹ phải đi khám ngay.

Kết luận

Hiểu rõ truyền máu song thai là gì giúp mẹ bầu nhận biết sớm bất thường, tuân thủ lịch khám thai và lựa chọn cơ sở y tế phù hợp để đảm bảo an toàn cho cả hai bé. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, mẹ cần đi khám ngay để được theo dõi và can thiệp kịp thời.

PHÒNG KHÁM SẢN PHỤ KHOA SÀI GÒN ĐÀ LẠT

Tổng đài đặt lịch, tư vấn miễn phí: 1900066679

Nhận tư vấn chuyên sâu từ Bs Hạnh: Tại đây

• CN1: 57 Đường Trần Nhật Duật, Phường 5, Thành phố Đà Lạt  – 097 868 22 15 (zalo)
• CN2: 624 QL20 TT. Liên Nghĩa, Đức Trọng – 0972 25 70 25 (zalo)
• CN2: Ngã 2 Đoàn Kết, đường Hùng Vương, TT. Đinh Văn, Lâm Hà – 0971 900 557 (zalo)
• CN4: 151 Lê Hồng Phong, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh – 0967 522 868 (zalo)

Hãy nhấn theo dõi các trang mạng xã hội của Bác sĩ Hạnh để nhận được nhiều kiến thức bổ ích:
✅Kênh YouTube: Bác Sĩ Hạnh Official
✅Kênh Tiktok: Bác sĩ Hạnh
✅Zalo OA: Bác sĩ Hạnh clinic
✅Facebook fanpage: Dr Hạnh
✅Facebook cá nhân: Bác sĩ Hạnh
✅Facebook Phòng Khám 1: Chi nhánh Đà Lạt
✅Facebook Phòng Khám 2: Chi nhánh Đức Trọng