Sinh thường lần 2 có bị rạch tầng sinh môn không? Bác sĩ giải đáp

Sinh thường lần 2 có bị rạch tầng sinh môn không là thắc mắc của nhiều mẹ từng sinh con trước đó. Thực tế, không phải trường hợp nào cũng cần rạch. Quyết định phụ thuộc vào độ giãn tầng sinh môn, kích thước thai, diễn biến chuyển dạ và đánh giá của bác sĩ tại thời điểm sinh. Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu rõ khi nào cần rạch và cách chuẩn bị để sinh an toàn hơn.

1. Rạch tầng sinh môn là gì?

Tầng sinh môn là vùng mô nằm giữa cửa âm đạo và hậu môn. Khi sinh thường, vùng mô này sẽ giãn dần để đầu và vai em bé đi qua.

Rạch tầng sinh môn là thủ thuật bác sĩ tạo một đường cắt nhỏ ở vùng tầng sinh môn trong giai đoạn sổ thai. Mục đích là mở rộng đường ra của em bé trong những trường hợp cần thiết.

Sau khi sinh, bác sĩ kiểm tra đường sinh dục và khâu tầng sinh môn bằng chỉ tự tiêu. Rạch tầng sinh môn không thực hiện thường quy cho mọi sản phụ. Bác sĩ chỉ rạch khi có chỉ định phù hợp, không phải mẹ nào sinh thường cũng cần rạch.

2. Sinh con thứ 2 có phải rạch tầng sinh môn không?

Câu trả lời là: có thể có hoặc không.

Ở nhiều mẹ sinh thường lần 2, tầng sinh môn đã từng giãn nên việc sinh thường có thể thuận lợi hơn. Vì vậy, nguy cơ phải rạch tầng sinh môn thường thấp hơn so với lần sinh đầu.

Tuy nhiên, không phải mẹ sinh con thứ 2 nào cũng tránh được thủ thuật này. Bác sĩ vẫn có thể rạch nếu tầng sinh môn giãn kém hoặc thai nhi lớn.

Ngoài ra, tim thai bất thường hoặc cần hỗ trợ sinh nhanh cũng có thể cần rạch. Quyết định thường được đưa ra ở giai đoạn cuối cuộc sinh. Lúc này, bác sĩ đánh giá trực tiếp độ giãn của tầng sinh môn và tình trạng thai.

Xem thêm: Tại sao cần xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung?

3. Những trường hợp sinh thường lần 2 có thể cần rạch tầng sinh môn

3.1. Tầng sinh môn căng, giãn kém

Mặc dù đã từng sinh thường, một số mẹ vẫn có tầng sinh môn dày, chắc hoặc khó giãn. Tình trạng này có thể liên quan đến cơ địa, mô sẹo cũ, khoảng cách giữa hai lần sinh hoặc quá trình lành vết thương sau lần sinh trước.

Nếu đầu thai tiếp tục xuống nhưng tầng sinh môn chưa giãn đủ, bác sĩ có thể cân nhắc rạch. Mục đích là hỗ trợ em bé chào đời và kiểm soát tổn thương tốt hơn.

3.2. Vết sẹo tầng sinh môn cũ kém đàn hồi

Vết rạch hoặc rách tầng sinh môn lần trước có thể tạo mô sẹo tại vùng này. Một số mô sẹo mềm, đàn hồi tốt, nhưng có trường hợp dày, cứng và kém giãn.

Nếu mô sẹo cản trở quá trình sổ thai, bác sĩ có thể cần can thiệp phù hợp. Điều này giúp hạn chế nguy cơ tầng sinh môn bị rách không kiểm soát. Tuy nhiên, từng rạch tầng sinh môn lần đầu không bắt buộc phải rạch lại lần hai.

3.3. Thai nhi có kích thước lớn

Thai nhi có cân nặng lớn, vòng đầu lớn hoặc vai rộng có thể khiến tầng sinh môn phải giãn nhiều hơn. Khả năng phải can thiệp còn phụ thuộc vào khung chậu của mẹ, tư thế thai và mức độ tiến triển của cuộc sinh.

Cân nặng thai ước tính trên siêu âm chỉ mang tính tương đối. Bác sĩ sẽ kết hợp nhiều yếu tố khác nhau trước khi quyết định phương pháp sinh.

3.4. Tim thai có dấu hiệu bất thường

Khi theo dõi chuyển dạ, nếu tim thai bất thường, bác sĩ có thể cần rút ngắn thời gian sổ thai. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể rạch tầng sinh môn để hỗ trợ em bé ra ngoài. Thủ thuật này giúp tạo thêm khoảng trống hoặc hỗ trợ các can thiệp sản khoa cần thiết

3.5. Cần hỗ trợ sinh bằng dụng cụ

Khi phải hỗ trợ sinh bằng giác hút hoặc forceps, bác sĩ có thể cân nhắc rạch tầng sinh môn tùy từng tình huống.

Không phải tất cả trường hợp sinh hỗ trợ đều cần rạch. Quyết định phụ thuộc vào loại dụng cụ, vị trí đầu thai, độ giãn tầng sinh môn và kinh nghiệm của bác sĩ thực hiện.

3.6. Tư thế thai không thuận lợi

Thai ngôi chỏm nhưng đầu cúi chưa tốt, đầu xoay chưa hoàn toàn hoặc thai ở một số tư thế khó sổ có thể làm tăng áp lực lên tầng sinh môn.

Bác sĩ sẽ theo dõi quá trình xoay và xuống của đầu thai. Nếu cần tạo thêm không gian để hỗ trợ em bé chào đời, thủ thuật rạch tầng sinh môn có thể được cân nhắc.

3.7. Mẹ kiệt sức hoặc không thể rặn kéo dài

Một cuộc chuyển dạ kéo dài có thể khiến mẹ mệt, giảm khả năng phối hợp rặn sinh. Trong một số tình huống, bác sĩ cần hỗ trợ để rút ngắn giai đoạn sổ thai.

Tuy nhiên, việc rạch tầng sinh môn không được quyết định chỉ vì mẹ cảm thấy đau hoặc mệt. Bác sĩ phải đánh giá toàn diện tình trạng của mẹ, thai nhi và tiến triển cuộc sinh.

4. Dấu hiệu nào cần chú ý trước khi sinh lần 2?

Trước ngày dự sinh, mẹ nên thông báo với bác sĩ nếu từng gặp một trong những tình trạng sau:

• Vết khâu tầng sinh môn cũ thường xuyên đau, căng hoặc khó chịu.
• Đau khi quan hệ tại vị trí vết khâu cũ.
• Vết sẹo tầng sinh môn dày, cứng hoặc co kéo.
• Từng bị rách tầng sinh môn độ 3 hoặc độ 4.
• Từng tổn thương cơ vòng hậu môn, đại tiện không tự chủ hoặc khó kiểm soát hơi.
• Lần sinh trước phải dùng giác hút hoặc forceps.
• Thai hiện tại được đánh giá có kích thước lớn.
• Có bệnh lý thai kỳ như đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp hoặc tiền sản giật.
• Từng có trải nghiệm sinh nở gây sang chấn tâm lý.

Những thông tin này giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi chuyển dạ và tư vấn phương pháp sinh phù hợp hơn.

5. Có cách nào hạn chế nguy cơ phải rạch tầng sinh môn?

Không có phương pháp nào đảm bảo hoàn toàn không rạch hoặc rách tầng sinh môn. Tuy nhiên, mẹ có thể hỗ trợ quá trình sinh thuận lợi hơn bằng cách:

• Khám thai đầy đủ: Giúp bác sĩ theo dõi kích thước thai, ngôi thai và các yếu tố ảnh hưởng đến cuộc sinh.
• Kiểm soát cân nặng thai kỳ: Ăn uống cân bằng, vận động phù hợp để hạn chế nguy cơ thai quá lớn.
• Trao đổi về massage tầng sinh môn: Có thể thực hiện ở một số mẹ vào cuối thai kỳ khi được hướng dẫn đúng cách.
• Rặn sinh đúng thời điểm: Phối hợp theo hướng dẫn của bác sĩ, nữ hộ sinh để tránh mất sức và tổn thương mô mềm.
• Giữ tâm lý thư giãn: Tập thở, vận động nhẹ và chuẩn bị tâm lý giúp mẹ phối hợp tốt hơn khi sinh.
• Chườm ấm tầng sinh môn khi phù hợp: Một số cơ sở có thể áp dụng để hỗ trợ giai đoạn sổ thai, tùy từng trường hợp.

6. Chăm sóc sau khi rạch tầng sinh môn lần 2

Nếu phải rạch hoặc có vết rách tầng sinh môn, mẹ cần:

• Giữ vùng kín sạch và khô.
• Thay băng vệ sinh thường xuyên.
• Rửa nhẹ bằng nước sạch, không thụt rửa sâu.
• Lau từ trước ra sau để hạn chế vi khuẩn từ hậu môn.
• Dùng thuốc giảm đau hoặc thuốc điều trị theo đúng chỉ định.
• Uống đủ nước, ăn nhiều chất xơ để hạn chế táo bón.
• Tránh mang vác nặng và vận động quá sức trong giai đoạn đầu.
• Tái khám theo lịch hẹn.

Mẹ cần đi khám sớm nếu vết khâu đau tăng dần, sưng đỏ nhiều, chảy mủ, có mùi hôi, chảy máu bất thường, sốt hoặc cảm giác vết khâu bị hở.

Xem thêm: Sau sinh bị rách tầng sinh môn phải làm thế nào?

Kết luận

Sinh thường lần 2 có bị rạch tầng sinh môn hay không phụ thuộc vào diễn biến thực tế của cuộc sinh, chứ không chỉ dựa vào việc mẹ từng bị rạch ở lần đầu.

Nhiều mẹ sinh con thứ 2 có tầng sinh môn giãn tốt và không cần rạch. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn có thể cân nhắc thực hiện khi thai lớn, tầng sinh môn giãn kém, tim thai bất thường hoặc cần hỗ trợ đưa em bé ra ngoài an toàn.

Mẹ nên khám thai đầy đủ, trao đổi rõ tiền sử sinh nở và phối hợp theo hướng dẫn của bác sĩ trong chuyển dạ. Không nên quá lo lắng, nhưng cũng không nên cố tránh can thiệp bằng mọi giá khi xuất hiện chỉ định sản khoa cần thiết.

---

• CN1: 57 Đường Trần Nhật Duật, Phường 5, Thành phố Đà Lạt  – 0978 682 315 (zalo)
• CN2: 624 QL20 TT. Liên Nghĩa, Đức Trọng – 0972 357 035 (zalo)
• CN3: Ngã 3 Đoàn Kết, đường Hùng Vương, TT. Đinh Văn, Lâm Hà – 0971 900 557 (zalo)
• CN5: 67 Trần Thị Nghỉ, Phường 1, Hạnh Thông, Gò Vấp, TP. HCM – 0967 533 868