Sau khoảnh khắc chào đón em bé ra đời, nhiều người nghĩ rằng hành trình khó khăn nhất của người phụ nữ đã kết thúc. Nhưng thực tế, sau sinh lại là một giai đoạn có rất nhiều thay đổi cả về thể chất lẫn tinh thần.

Một người mẹ vừa trải qua cuộc sinh nở, cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn, nội tiết tố thay đổi mạnh mẽ, giấc ngủ bị gián đoạn, đồng thời phải học cách chăm sóc một em bé nhỏ bé và phụ thuộc hoàn toàn vào mình.

Có những người mẹ nhìn con ngủ say và cảm thấy hạnh phúc vô cùng. Nhưng cũng có những thời điểm mẹ bật khóc vì quá mệt, quá áp lực hoặc cảm thấy bản thân chưa đủ tốt.

Điều này không có nghĩa là mẹ không yêu con.

Điều này cũng không có nghĩa là mẹ yếu đuối.

Đó là những phản ứng tâm lý rất thường gặp trong giai đoạn sau sinh và cần được quan tâm đúng cách.

Hỗ trợ tâm lý cho sản phụ sau sinh chính là giúp người mẹ cảm thấy được lắng nghe, được chia sẻ, được nghỉ ngơi và có đủ sức khỏe tinh thần để chăm sóc bản thân cũng như em bé.

Vì sao phụ nữ sau sinh dễ gặp vấn đề về tâm lý?

Sự thay đổi nội tiết tố sau sinh

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ duy trì lượng hormone estrogen và progesterone cao để hỗ trợ thai nhi phát triển.

Sau khi sinh em bé và nhau thai được lấy ra, các hormone này giảm xuống nhanh chóng. Sự thay đổi đột ngột này có thể ảnh hưởng đến cảm xúc, giấc ngủ và khả năng kiểm soát tâm trạng của người mẹ.

Mẹ có thể trở nên:

• Dễ xúc động hơn.
• Dễ khóc.
• Nhạy cảm với những lời nói xung quanh.
• Lo lắng nhiều hơn.
• Cảm thấy khó thích nghi với cuộc sống mới.

Đây là lý do nhiều phụ nữ sau sinh cảm thấy “mình không còn là mình của trước đây”.

Áp lực khi trở thành một người mẹ

Làm mẹ là một vai trò rất thiêng liêng nhưng cũng đi kèm nhiều áp lực.

Người mẹ có thể tự đặt ra cho mình rất nhiều câu hỏi:

“Liệu mình chăm con đã đúng chưa?”

“Con bú như vậy có đủ không?”

“Tại sao con người khác ngủ ngoan còn con mình hay quấy?”

“Tại sao mình mệt mỏi nhưng lại không thể than thở?”

Đặc biệt với những người lần đầu làm mẹ, mọi thứ đều mới mẻ. Việc phải liên tục học hỏi, lo lắng và chịu trách nhiệm cho một em bé có thể khiến mẹ cảm thấy quá tải.

Xem thêm: Sau sinh bị rách tầng sinh môn phải làm thế nào?

Thiếu ngủ kéo dài sau sinh

Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng lớn đến tâm lý sản phụ sau sinh là thiếu ngủ.

Trẻ sơ sinh thường thức dậy nhiều lần trong ngày để bú, thay tã hoặc cần được dỗ dành.

Người mẹ có thể rơi vào tình trạng:

• Ngủ không sâu.
• Thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm.
• Cơ thể mệt mỏi kéo dài.
• Dễ cáu gắt.
• Khó tập trung.

Khi cơ thể bị thiếu năng lượng trong thời gian dài, khả năng chịu đựng về tinh thần cũng giảm xuống.

Vì vậy, chăm sóc tâm lý sau sinh không thể tách rời việc giúp mẹ được nghỉ ngơi đầy đủ.

Những thay đổi tâm lý thường gặp ở phụ nữ sau sinh

Hội chứng “baby blues” sau sinh

Khoảng thời gian đầu sau sinh, nhiều phụ nữ trải qua tình trạng được gọi là “baby blues”.

Biểu hiện có thể bao gồm:

• Dễ khóc.
• Tâm trạng thay đổi thất thường.
• Cảm thấy buồn mà không rõ lý do.
• Lo lắng về việc chăm sóc con.
• Nhạy cảm hơn bình thường.

Tình trạng này thường xuất hiện trong vài ngày đầu sau sinh và có thể tự cải thiện khi cơ thể thích nghi hơn.

Trong giai đoạn này, sự hỗ trợ của gia đình đóng vai trò rất quan trọng.

Một câu nói nhẹ nhàng:

“Em nghỉ đi, để anh chăm bé một lúc.”

có thể giúp người mẹ cảm thấy được yêu thương và giảm áp lực rất nhiều.

Trầm cảm sau sinh là gì?

Trầm cảm sau sinh là một rối loạn tâm lý có thể xảy ra sau khi sinh con. Tình trạng này không chỉ là cảm giác buồn thông thường mà có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người mẹ.

Nhiều người vẫn nghĩ:

“Có con rồi phải vui chứ, sao lại buồn?”

Nhưng thực tế, trầm cảm sau sinh là vấn đề sức khỏe cần được quan tâm, không phải do người mẹ thiếu tình yêu dành cho con.

Một người mẹ bị trầm cảm sau sinh vẫn có thể rất yêu con, nhưng họ đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc và cần được hỗ trợ.

Dấu hiệu nhận biết sản phụ có nguy cơ trầm cảm sau sinh

Gia đình nên chú ý nếu người mẹ có những biểu hiện kéo dài như:

Cảm giác buồn bã, tuyệt vọng

Mẹ thường xuyên cảm thấy buồn, trống rỗng, mất động lực dù không có nguyên nhân rõ ràng.

Lo âu quá mức

Mẹ luôn sợ con gặp vấn đề, liên tục kiểm tra con hoặc có những nỗi lo không thể kiểm soát.

Cảm giác tội lỗi

Mẹ nghĩ rằng:

“Mình không phải người mẹ tốt.”

“Mình không chăm con được như người khác.”

“Mọi người sẽ thất vọng về mình.”

Mất hứng thú với cuộc sống

Những điều trước đây từng khiến mẹ vui vẻ nay không còn mang lại cảm giác thoải mái.

Khó gắn kết với em bé

Một số mẹ cảm thấy xa cách với con hoặc không có cảm xúc như mong đợi.

Điều này không có nghĩa mẹ không thương con. Đây là dấu hiệu cho thấy mẹ cần được quan tâm nhiều hơn.

Gia đình cần hỗ trợ tâm lý cho sản phụ sau sinh như thế nào?

Lắng nghe thay vì phán xét

Điều người mẹ cần nhất đôi khi không phải là lời khuyên.

Mẹ cần một người sẵn sàng lắng nghe.

Thay vì nói:

“Có gì đâu mà buồn.”

“Hồi xưa mẹ cũng sinh con như vậy.”

“Hãy cố lên vì con.”

Gia đình có thể nói:

“Anh biết em đang rất mệt.”

“Có việc gì anh có thể giúp em không?”

“Em cứ chia sẻ, anh luôn ở đây.”

Sự đồng cảm giúp người mẹ cảm thấy mình không đơn độc.

Chia sẻ việc chăm sóc em bé

Một người mẹ không nên là người duy nhất chịu trách nhiệm cho mọi việc sau sinh.

Người chồng và gia đình có thể hỗ trợ:

• Thay tã cho bé.
• Ru bé ngủ.
• Chuẩn bị bữa ăn.
• Làm việc nhà.
• Cho mẹ thời gian nghỉ ngơi.

Khi mẹ được nghỉ ngơi tốt hơn, tinh thần cũng sẽ ổn định hơn.

Xem thêm: Sau sinh ăn sầu riêng được không? Những điều mẹ sau sinh cần biết

Tôn trọng cách nuôi con của người mẹ

Mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau.

Không nên tạo thêm áp lực bằng những lời so sánh:

“Người khác nhiều sữa hơn.”

“Con người ta ngoan hơn.”

“Mẹ phải làm thế này mới đúng.”

Điều quan trọng nhất là em bé được chăm sóc an toàn và người mẹ cảm thấy khỏe mạnh.

Khi nào sản phụ sau sinh cần gặp bác sĩ?

Gia đình nên đưa mẹ đi khám hoặc trao đổi với bác sĩ nếu:

• Cảm giác buồn bã kéo dài trên 2 tuần.
• Mất ngủ nghiêm trọng.
• Không muốn giao tiếp với mọi người.
• Không thể chăm sóc bản thân hoặc em bé.
• Thường xuyên hoảng sợ, lo lắng quá mức.
• Có suy nghĩ làm tổn thương bản thân hoặc em bé.

Việc tìm kiếm sự giúp đỡ không phải là dấu hiệu của sự thất bại.

Ngược lại, đó là hành động bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và con.

Chăm sóc sức khỏe tinh thần sau sinh bắt đầu từ những điều nhỏ

Sau sinh, người mẹ cần được quan tâm cả về thể chất và tinh thần.

Một số thói quen có thể giúp mẹ phục hồi tốt hơn:

• Ngủ tranh thủ khi có thể.
• Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
• Vận động nhẹ nhàng khi cơ thể cho phép.
• Dành thời gian chăm sóc bản thân.
• Trò chuyện với người thân.
• Không tự chịu đựng mọi áp lực một mình.

Một người mẹ khỏe mạnh sẽ có nhiều năng lượng hơn để yêu thương và chăm sóc con.

Câu chuyện nhỏ về một người mẹ sau sinh

Tôi từng gặp một người mẹ trẻ sau sinh luôn nói rằng:

“Em không hiểu sao em lại như vậy. Em có con khỏe mạnh, gia đình cũng thương, nhưng ngày nào em cũng muốn khóc.”

Khi trò chuyện kỹ hơn mới biết, cô ấy đã nhiều tuần không có một giấc ngủ trọn vẹn.

Ban ngày chăm con một mình.

Ban đêm thức nhiều lần.

Cô luôn cố gắng tỏ ra mạnh mẽ vì sợ mọi người nghĩ mình không biết làm mẹ.

Sau đó, gia đình bắt đầu thay đổi.

Chồng hỗ trợ chăm con nhiều hơn.

Mẹ được nghỉ ngơi.

Mọi người không còn trách móc mà chuyển sang lắng nghe.

Một thời gian sau, cô nói:

“Điều em cần nhất lúc đó không phải là ai dạy em cách làm mẹ. Em chỉ cần biết rằng có người đang cùng em đi qua giai đoạn này.”

Đôi khi, sự yêu thương đúng cách chính là liều thuốc tinh thần quý giá nhất dành cho sản phụ sau sinh.

Kết luận

Hỗ trợ tâm lý cho sản phụ sau sinh là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe toàn diện của người mẹ.

Một em bé cần một người mẹ khỏe mạnh.

Và để mẹ khỏe mạnh, mẹ cũng cần được yêu thương, nghỉ ngơi và đồng hành.

Đừng chỉ hỏi:

“Con có khỏe không?”

Hãy hỏi thêm:

“Mẹ có đang ổn không?”

Bởi khi người mẹ được chăm sóc tốt, cả gia đình sẽ cùng khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.