Áp xe vú ở phụ nữ sau sinh là gì? Có nguy hiểm không?

Áp xe vú ở phụ nữ sau sinh là tình trạng khiến nhiều mẹ lo lắng. Bệnh thường gây đau nhức, sưng nóng và ảnh hưởng đến việc cho con bú. Nếu không được phát hiện, xử trí phù hợp, ổ mủ có thể tiến triển phức tạp hơn.

Vậy áp xe vú sau sinh có biểu hiện gì? Nguyên nhân do đâu và điều trị như thế nào? Bài viết dưới đây giúp mẹ hiểu rõ tình trạng này.

1. Áp xe vú ở phụ nữ sau sinh là gì?

Áp xe vú là tình trạng hình thành ổ chứa mủ bên trong mô vú. Ổ mủ thường xuất hiện do nhiễm khuẩn tại tuyến vú. Bệnh có thể xảy ra trong thời kỳ cho con bú.

Áp xe vú thường là biến chứng của viêm tuyến vú do vi khuẩn. Khi tình trạng viêm tiến triển, mô vú có thể hình thành ổ dịch nhiễm trùng. Ổ áp xe thường gây đau và sưng tại một vùng nhất định.

Theo Học viện Y học Nuôi con bằng sữa mẹ Hoa Kỳ (ABM), áp xe vú thuộc phổ bệnh lý viêm tuyến vú. Khoảng 3 – 11% phụ nữ bị viêm tuyến vú cấp có thể tiến triển thành áp xe.

Tình trạng này cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá. Việc điều trị thường kết hợp dẫn lưu ổ mủ và sử dụng kháng sinh khi có chỉ định.

2. Nguyên nhân khiến phụ nữ sau sinh dễ bị áp xe vú

Áp xe vú sau sinh thường liên quan đến tình trạng viêm tuyến vú do vi khuẩn. Một số tác nhân thường gặp gồm Staphylococcus aureus và các vi khuẩn khác.

Vi khuẩn có thể xâm nhập qua tổn thương núm vú hoặc các vùng da bị nứt. Tình trạng viêm kéo dài có thể dẫn đến hình thành ổ mủ.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Tổn thương núm vú: Bé ngậm bắt vú sai cách có thể khiến núm vú bị nứt, trầy xước.
• Rối loạn quá trình tiết và lấy sữa: Lượng sữa được tạo ra không phù hợp với nhu cầu bú có thể làm tăng áp lực trong mô vú.
• Tiền sử viêm tuyến vú: Những mẹ từng bị viêm tuyến vú có nguy cơ gặp tình trạng tái phát.
• Cai sữa đột ngột: Việc ngừng cho con bú quá nhanh có thể khiến bầu ngực căng tức.
• Sử dụng máy hút sữa không phù hợp: Phễu hút sai kích thước hoặc lực hút quá mạnh có thể gây tổn thương mô vú.
• Áo ngực quá chật: Áp lực kéo dài có thể khiến mẹ khó chịu và làm tăng tình trạng đau tức tại vùng ngực.

Ngoài ra, tình trạng tiết sữa quá mức cũng có thể làm tăng nguy cơ viêm tuyến vú. Mẹ cần được hướng dẫn cách cho bú phù hợp để hạn chế những vấn đề này. 

3. Dấu hiệu áp xe vú sau sinh mẹ cần chú ý

Áp xe vú thường có biểu hiện tại chỗ và triệu chứng toàn thân. Mức độ biểu hiện có thể khác nhau tùy từng trường hợp.

Một số dấu hiệu mẹ cần chú ý gồm:

• Sưng đau bầu ngực: Một bên vú có thể sưng, căng tức và đau rõ rệt.
• Da vú đỏ và nóng: Vùng da quanh ổ viêm thường đỏ, nóng hơn những khu vực khác.
• Xuất hiện khối bất thường: Mẹ có thể sờ thấy vùng mô vú cứng, đau hoặc có cảm giác chứa dịch.
• Đau tăng dần: Cơn đau có thể kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Sốt và ớn lạnh: Mẹ có thể sốt, mệt mỏi, đau nhức cơ thể và cảm thấy rét run.
• Tiết dịch bất thường: Núm vú hoặc vùng da tổn thương đôi khi xuất hiện dịch mủ.
• Khó khăn khi cho con bú: Cảm giác đau khiến mẹ khó duy trì việc cho bé bú như bình thường.

Không phải mẹ nào cũng xuất hiện đầy đủ các dấu hiệu trên. Một số trường hợp có ổ áp xe nhưng triệu chứng toàn thân đã giảm.

Xem thêm: Sinh thường bao lâu thì ăn được thịt bò?

4. Khi nào phụ nữ sau sinh cần đi khám?

Mẹ nên đi khám sớm khi xuất hiện tình trạng sưng đau, nóng đỏ tại bầu ngực. Đặc biệt, cần chú ý nếu triệu chứng đi kèm sốt hoặc rét run.

Một số trường hợp cần được đánh giá y tế sớm gồm:

• Bầu ngực sưng đau và xuất hiện khối cứng bất thường.
• Vùng da vú đỏ, nóng và đau tăng dần.
• Sốt từ 38°C trở lên hoặc thường xuyên ớn lạnh.
• Núm vú xuất hiện dịch mủ hoặc vùng da có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Triệu chứng không cải thiện sau khi được điều trị viêm tuyến vú.
• Tình trạng viêm tái phát nhiều lần tại cùng một vị trí.

Nếu mẹ sốt cao kéo dài, lơ mơ, choáng hoặc có biểu hiện toàn thân nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế cấp cứu.

Mẹ không nên tự chờ đợi ổ mủ tự tiêu. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp.

5. Phương pháp điều trị áp xe vú ở phụ nữ sau sinh

Điều trị áp xe vú phụ thuộc vào kích thước ổ mủ, mức độ nhiễm trùng và tình trạng sức khỏe của mẹ.

Các phương pháp thường được bác sĩ cân nhắc gồm:

6.1. Sử dụng thuốc kháng sinh

Kháng sinh được chỉ định khi có nhiễm khuẩn. Bác sĩ lựa chọn thuốc dựa trên tác nhân nghi ngờ và kết quả nuôi cấy.

Nếu mẹ đang cho con bú, bác sĩ sẽ cân nhắc loại thuốc phù hợp. Mẹ không nên tự mua thuốc hoặc ngừng điều trị khi triệu chứng vừa thuyên giảm.

6.2. Chọc hút dẫn lưu ổ áp xe

Bác sĩ sử dụng kim để hút dịch mủ ra khỏi ổ áp xe. Thủ thuật thường được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm.

Phương pháp này ít xâm lấn và có thể cần thực hiện nhiều lần. Mẫu dịch hút ra thường được gửi xét nghiệm khi có chỉ định.

6.3. Phẫu thuật rạch dẫn lưu

Với ổ áp xe lớn hoặc không đáp ứng chọc hút, bác sĩ có thể chỉ định rạch dẫn lưu. Phương pháp giúp loại bỏ mủ và kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.

Lựa chọn phương pháp nào cần dựa trên đánh giá chuyên môn. Mẹ không nên tự chườm nóng hoặc cố nặn mủ tại nhà. 

Xem thêm: 8 lưu ý để chăm sóc sau sinh đúng cách giúp mẹ hồi phục khỏe mạnh

6. Áp xe vú sau sinh có cho con bú được không?

Nhiều mẹ lo lắng phải ngừng cho con bú khi mắc áp xe vú. Tuy nhiên, trong phần lớn trường hợp, mẹ vẫn có thể tiếp tục cho bé bú.

Theo hướng dẫn của NHS và ABM, việc duy trì cho con bú thường được khuyến khích. Điều này giúp mẹ tránh tình trạng ngừng tiết sữa đột ngột. ⁽¹⁾⁽²⁾

Tuy nhiên, mẹ cần lưu ý:

• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về việc cho bú bên vú bị áp xe.
• Tránh để miệng bé tiếp xúc trực tiếp với mủ hoặc vết thương.
• Có thể vắt sữa bằng tay hoặc máy nếu bé không thể bú trực tiếp.
• Không cố hút sữa quá mức với mục đích làm trống hoàn toàn bầu ngực.
• Trao đổi với bác sĩ về tính an toàn của thuốc khi đang cho con bú.

Nếu vị trí dẫn lưu gần núm vú hoặc có nguy cơ tiếp xúc với dịch mủ, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách cho bú phù hợp.

Kết luận

Áp xe vú ở phụ nữ sau sinh cần được phát hiện và điều trị đúng cách để hạn chế biến chứng, đồng thời bảo vệ sức khỏe của mẹ. Khi xuất hiện tình trạng sưng đau, nóng đỏ hoặc có khối bất thường ở bầu ngực, mẹ nên chủ động thăm khám. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, giúp mẹ yên tâm chăm sóc bản thân và em bé.