Uống thuốc kích trứng sau bao lâu thì trứng sẽ rụng?

Trong điều trị hiếm muộn, kích thích buồng trứng là một trong những bước can thiệp phổ biến nhất. Tuy nhiên, rất nhiều phụ nữ sau khi được kê thuốc kích trứng vẫn chưa hiểu rõ quá trình phát triển nang noãn diễn ra như thế nào và sau khi uống thuốc kích trứng thì bao lâu trứng sẽ rụng. Không ít trường hợp dùng thuốc đúng phác đồ nhưng vẫn chậm có thai chỉ vì chưa xác định được thời điểm rụng trứng một cách chính xác.

Trên thực tế, thời điểm rụng trứng sau kích trứng không phải là một con số cố định mà phụ thuộc vào cơ chế tác động của thuốc, đáp ứng buồng trứng và tình trạng nội tiết của từng người. Hiểu rõ tiến trình này giúp chị em phối hợp điều trị tốt hơn và tăng khả năng thụ thai tự nhiên.

Cơ chế sinh lý của rụng trứng khi dùng thuốc kích trứng

Ở chu kỳ tự nhiên, sự phát triển nang trứng được kiểm soát bởi trục nội tiết vùng dưới đồi – tuyến yên – buồng trứng (Hypothalamus – Pituitary – Ovary axis).

Quá trình diễn ra theo thứ tự:

1. Vùng dưới đồi tiết GnRH

2. Tuyến yên tiết FSH và LH

3. FSH kích thích nang trứng phát triển

4. Nang trứng tiết estrogen

5. Estrogen tăng cao gây đỉnh LH

6. Đỉnh LH làm trứng rụng sau khoảng 36 giờ

Thuốc kích trứng tác động vào chu trình này để tăng tiết FSH nội sinh hoặc bổ sung FSH ngoại sinh nhằm giúp nang trứng phát triển mạnh hơn.

Khi nang trứng đạt kích thước trưởng thành, đỉnh LH nội sinh hoặc thuốc hCG sẽ kích hoạt quá trình rụng trứng.

Diễn tiến phát triển nang trứng sau khi uống thuốc kích trứng

Trong phác đồ phổ biến nhất, thuốc kích trứng uống từ ngày thứ 2 – ngày thứ 5 của chu kỳ kinh trong 5 ngày liên tiếp.

Sau khi kết thúc thuốc, nang trứng thường phát triển theo tiến trình sinh lý như sau:

Giai đoạn 1: Tuyển chọn nang trứng (Ngày 5 – 8 chu kỳ)

Sau khi bắt đầu uống thuốc:

• FSH tăng lên

• Nhiều nang thứ cấp được tuyển chọn

• Nang bắt đầu phát triển từ 5 – 8 mm

Ở giai đoạn này siêu âm thường thấy nhiều nang nhỏ ở hai buồng trứng.

Giai đoạn 2: Nang trứng phát triển (Ngày 8 – 12 chu kỳ)

Nang trứng tăng kích thước trung bình:

1.5 – 2 mm mỗi ngày

Ví dụ:

• Ngày 9: nang 10 mm

• Ngày 10: nang 12 mm

• Ngày 11: nang 14 mm

• Ngày 12: nang 16 mm

Đây là giai đoạn estrogen tăng nhanh.

Niêm mạc tử cung bắt đầu dày lên.

Xem thêm: Điều trị hiếm muộn ở nữ bằng tế bào gốc

Giai đoạn 3: Nang trưởng thành (Ngày 12 – 16 chu kỳ)

Khi nang đạt:

18 – 22 mm → trứng trưởng thành

Các dấu hiệu sinh học:

• Estradiol tăng cao

• LH tăng

• Nội mạc tử cung ≥7 mm

• Khí hư dạng lòng trắng trứng

Khi LH đạt đỉnh, trứng sẽ rụng sau:

24 – 36 giờ

Thời gian rụng trứng sau uống thuốc kích trứng

Với thuốc uống như Letrozole hoặc Clomiphene:

Trứng thường rụng khoảng ngày 12 – 18 của chu kỳ

Tức là:

Khoảng 7 – 12 ngày sau liều thuốc cuối cùng

Đây là khoảng thời gian trung bình được ghi nhận trong các nghiên cứu lâm sàng.

Tuy nhiên có thể dao động:

• Sớm: ngày 10

• Muộn: ngày 20

Đặc biệt ở phụ nữ buồng trứng đa nang, trứng thường rụng muộn hơn.

Rụng trứng khi có tiêm hCG

Khi nang đạt kích thước trưởng thành:

18 – 22 mm

Bác sĩ thường chỉ định tiêm hCG để kích hoạt rụng trứng.

Cơ chế:

hCG có cấu trúc tương tự LH nên kích hoạt quá trình trưởng thành cuối cùng của noãn và phá vỡ thành nang.

Sau khi tiêm hCG:

• 24 giờ: noãn hoàn tất trưởng thành

• 36 giờ: nang vỡ

• 36 – 40 giờ: trứng rụng

Đây là phương pháp giúp xác định chính xác thời điểm rụng trứng nhất.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thời điểm rụng trứng

Dự trữ buồng trứng

Phụ nữ có AMH thấp:

• Nang trứng phát triển chậm

• Có thể rụng muộn

Phụ nữ AMH cao (đa nang):

• Nang nhiều

• Trứng dễ rụng muộn

Nồng độ LH nền

LH nền cao thường gặp trong buồng trứng đa nang có thể gây:

• Rụng trứng không đều

• Nang thoái triển

Estradiol

Estradiol phản ánh hoạt động nang trứng.

Thông thường:

• Nang 18mm → Estradiol khoảng 150 – 300 pg/ml

Estradiol thấp có thể làm nang kém trưởng thành.

Niêm mạc tử cung

Niêm mạc tốt giúp phản ánh estrogen đủ.

Thông thường:

≥7 mm là tối thiểu

8 – 12 mm là lý tưởng.

Vai trò của siêu âm theo dõi nang noãn

Siêu âm là tiêu chuẩn vàng để xác định thời điểm rụng trứng.

Thông thường lịch siêu âm:

• Ngày 9 – 10 chu kỳ

• Ngày 11 – 12 chu kỳ

• Ngày 13 – 14 chu kỳ

Khi nang đạt 18mm:

• hẹn quan hệ

• hoặc tiêm hCG

Sau rụng trứng:

Siêu âm thấy:

• Nang xẹp

• Có dịch túi cùng

• Hoàng thể xuất hiện

Canh quan hệ theo chuyên môn

Tinh trùng sống:

3 – 5 ngày

Trứng sống:

12 – 24 giờ

Thời điểm lý tưởng:

• 48 giờ trước rụng trứng

• 24 giờ trước rụng trứng

• Ngày rụng trứng

Ví dụ tiêm hCG lúc 20h tối:

Quan hệ:

• sáng hôm sau

• tối hôm sau

• sáng ngày thứ hai

Đây là phác đồ thường dùng trong hiếm muộn.

Xem thêm: Thụ tinh ống nghiệm (IVF) là gì? Phù hợp với ai?

Sai lệch thường gặp trong thực tế lâm sàng

Nang đạt kích thước nhưng không rụng

Gọi là hội chứng:

LUF (Luteinized Unruptured Follicle)

Nang:

20 – 25 mm

Nhưng không vỡ.

Siêu âm thấy nang tồn tại sau ngày dự kiến rụng trứng.

Rụng trứng sớm

Đỉnh LH xuất hiện sớm làm trứng rụng trước khi canh quan hệ.

Thường gặp:

• Chu kỳ ngắn

• LH nền cao

Rụng trứng muộn

Nang phát triển chậm.

Thường gặp:

• PCOS

• Suy buồng trứng sớm

• Stress

Khi nào nên thử thai sau kích trứng

Sau rụng trứng:

Phôi làm tổ sau:

6 – 10 ngày

hCG tăng sau:

10 – 12 ngày

Thời điểm chính xác:

14 ngày sau rụng trứng

Nếu thử sớm:

Dễ âm tính giả.

Nếu có tiêm hCG:

hCG tồn tại trong máu 10 – 12 ngày.

Thử sớm dễ dương tính giả.

Một câu chuyện lâm sàng thường gặp

Có một phụ nữ 32 tuổi đã kích trứng 4 chu kỳ nhưng chưa có thai. Chị cho biết mỗi chu kỳ đều uống thuốc đúng hướng dẫn và quan hệ từ ngày thứ 10 đến ngày thứ 14 của chu kỳ.

Khi theo dõi bằng siêu âm, bác sĩ nhận thấy nang trứng của chị phát triển chậm hơn bình thường. Nang thường đạt 18 mm vào ngày thứ 17 chu kỳ và rụng vào ngày 18 – 19.

Như vậy suốt nhiều tháng chị đã quan hệ quá sớm và bỏ lỡ thời điểm trứng rụng.

Chu kỳ tiếp theo, chị được theo dõi nang noãn sát hơn và canh quan hệ đúng thời điểm rụng trứng. Sau 2 tháng chị có thai tự nhiên.

Trường hợp này cho thấy yếu tố quyết định không chỉ là thuốc kích trứng mà là hiểu đúng thời điểm rụng trứng.

Kết luận chuyên môn

Sau khi uống thuốc kích trứng:

• Nang trứng cần khoảng 7 – 12 ngày để trưởng thành

• Trứng thường rụng ngày 12 – 18 chu kỳ

• Nếu tiêm hCG trứng rụng sau 36 – 40 giờ

Tuy nhiên mỗi phụ nữ có đáp ứng buồng trứng khác nhau nên thời điểm rụng trứng chỉ có thể xác định chính xác bằng siêu âm theo dõi nang noãn.

Việc phối hợp đúng giữa thuốc kích trứng, theo dõi nang và canh quan hệ sẽ giúp tăng đáng kể khả năng thụ thai.

---

PHÒNG KHÁM SẢN PHỤ KHOA SÀI GÒN ĐÀ LẠT

Tổng đài đặt lịch, tư vấn miễn phí: 1900066679

Nhận tư vấn chuyên sâu từ Bs Hạnh: Tại đây

• CN1: 57 Đường Trần Nhật Duật, Phường 5, Thành phố Đà Lạt  – 097 868 22 15 (zalo)
• CN2: 624 QL20 TT. Liên Nghĩa, Đức Trọng – 0972 25 70 25 (zalo)
• CN2: Ngã 2 Đoàn Kết, đường Hùng Vương, TT. Đinh Văn, Lâm Hà – 0971 900 557 (zalo)
• CN4: 151 Lê Hồng Phong, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh – 0967 522 868 (zalo)

Hãy nhấn theo dõi các trang mạng xã hội của Bác sĩ Hạnh để nhận được nhiều kiến thức bổ ích:
Kênh YouTube: Bác Sĩ Hạnh Official
Kênh Tiktok: Bác sĩ Hạnh
Zalo OA: Bác sĩ Hạnh clinic
Facebook fanpage: Dr Hạnh
Facebook cá nhân: Bác sĩ Hạnh
Facebook Phòng Khám 1: Chi nhánh Đà Lạt
Facebook Phòng Khám 2: Chi nhánh Đức Trọng