Có một chị từng chia sẻ rằng, ban đầu chị chỉ thấy chân hơi tê khi ngồi lâu. Chị nghĩ chắc do ngồi sai tư thế nên không để ý. Nhưng sau đó, cảm giác tê bắt đầu xuất hiện nhiều hơn, nhất là vào buổi tối, khi ngủ dậy hoặc sau một ngày làm việc mệt mỏi.

Có hôm chị đang đi lại bình thường thì bàn chân bỗng có cảm giác châm chích như kiến bò. Có hôm ngồi một lúc đứng dậy lại thấy chân tê rần, phải xoa bóp một hồi mới đỡ. Chị bắt đầu lo lắng: “Không biết mình có thiếu chất gì không, hay thần kinh có vấn đề?”

Thực tế, tê chân là tình trạng rất nhiều người gặp phải. Có người chỉ tê thoáng qua do ngồi lâu, đứng lâu hoặc đè ép dây thần kinh. Nhưng cũng có người tê chân lặp đi lặp lại nhiều lần, kéo dài, kèm đau mỏi, chuột rút, yếu chân hoặc mất cảm giác.

Vậy hay bị tê chân là thiếu chất gì? Có phải cứ tê chân là thiếu canxi? Và khi nào tình trạng này cần được đi khám sớm?

Tê chân là gì?

Tê chân là cảm giác bất thường ở bàn chân, ngón chân, bắp chân hoặc cả chân. Người bị tê chân có thể cảm thấy:

Châm chích như kim đâm.

Cảm giác kiến bò.

Nặng chân.

Mất cảm giác tạm thời.

Cứng chân, khó cử động.

Đau âm ỉ hoặc nóng rát ở lòng bàn chân.

Tê chân xảy ra khi dây thần kinh, mạch máu hoặc cơ bắp bị ảnh hưởng. Trong nhiều trường hợp, tê chân chỉ là phản ứng tạm thời do tư thế. Nhưng nếu tình trạng này xuất hiện thường xuyên, cơ thể có thể đang gửi tín hiệu rằng hệ thần kinh, tuần hoàn hoặc dinh dưỡng đang có vấn đề.

Hay bị tê chân là thiếu chất gì?

1. Thiếu vitamin B12

Vitamin B12 là một trong những vitamin quan trọng nhất đối với hệ thần kinh. Nó giúp duy trì bao myelin, lớp vỏ bảo vệ dây thần kinh. Khi thiếu vitamin B12, dây thần kinh dễ bị tổn thương, từ đó gây tê bì, châm chích ở tay chân.

Người thiếu vitamin B12 có thể gặp:

Tê bàn chân, ngón chân.

Tê tay.

Cảm giác kiến bò.

Mệt mỏi kéo dài.

Da xanh xao.

Hay chóng mặt.

Giảm trí nhớ, kém tập trung.

Nhóm dễ thiếu vitamin B12 gồm người ăn chay trường chưa bổ sung đúng cách, người lớn tuổi, người có bệnh dạ dày, người hấp thu kém hoặc dùng một số thuốc kéo dài.

Thực phẩm giàu vitamin B12 gồm thịt, cá, trứng, sữa, gan động vật và các thực phẩm được tăng cường B12. Với người ăn chay, cần được tư vấn bổ sung phù hợp để tránh thiếu hụt kéo dài.

Xem thêm: Môi khô thiếu chất gì? Đừng chỉ bôi son dưỡng, cơ thể có thể đang “lên tiếng”

2. Thiếu vitamin B1

Vitamin B1, còn gọi là thiamine, tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng và hoạt động của hệ thần kinh. Khi thiếu vitamin B1, các dây thần kinh ngoại biên có thể bị ảnh hưởng, gây tê bì chân tay, yếu cơ, mỏi chân.

Người thiếu vitamin B1 thường có thể gặp:

Tê chân, tê tay.

Mỏi cơ.

Đi lại nhanh mệt.

Cảm giác nặng chân.

Ăn uống kém.

Cơ thể suy nhược.

Thiếu vitamin B1 có thể gặp ở người ăn uống thiếu chất, người dùng nhiều rượu bia, người ăn quá nhiều tinh bột tinh chế nhưng ít đạm và rau, hoặc người có bệnh lý hấp thu.

Thực phẩm giàu vitamin B1 gồm gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, thịt heo, các loại đậu, hạt hướng dương và rau xanh.

3. Thiếu vitamin B6

Vitamin B6 giúp hỗ trợ hoạt động thần kinh, miễn dịch và chuyển hóa chất đạm. Khi thiếu vitamin B6, một số người có thể bị tê bì, đau rát thần kinh, mệt mỏi, dễ cáu gắt.

Tuy nhiên, vitamin B6 có một điểm cần lưu ý: thiếu có thể ảnh hưởng thần kinh, nhưng bổ sung quá liều kéo dài cũng có thể gây tổn thương thần kinh. Vì vậy không nên tự uống liều cao trong thời gian dài chỉ vì thấy tê chân.

Nguồn vitamin B6 tự nhiên gồm cá, thịt gà, khoai tây, chuối, đậu xanh, hạt hướng dương và ngũ cốc nguyên hạt.

4. Thiếu magie

Magie là khoáng chất quan trọng trong hoạt động cơ bắp và thần kinh. Khi thiếu magie, cơ thể dễ bị co cứng cơ, chuột rút, run nhẹ, mỏi chân hoặc cảm giác tê bì.

Người thiếu magie có thể có biểu hiện:

Hay chuột rút về đêm.

Co giật cơ nhẹ.

Ngủ không sâu.

Dễ căng thẳng.

Mỏi chân.

Tê bì tay chân.

Những người thường xuyên stress, ngủ kém, ăn ít rau xanh, dùng nhiều cà phê hoặc vận động ra mồ hôi nhiều có thể dễ thiếu magie hơn.

Thực phẩm giàu magie gồm rau xanh đậm, chuối, quả bơ, hạnh nhân, hạt bí, hạt điều, đậu đen, yến mạch và socola đen nguyên chất với lượng vừa phải.

5. Thiếu canxi và vitamin D

Nhiều người cứ tê chân là nghĩ ngay đến thiếu canxi. Thực tế, canxi có liên quan đến hoạt động cơ, xương và dẫn truyền thần kinh. Thiếu canxi có thể gây tê quanh miệng, tê đầu ngón tay, chuột rút, co cơ hoặc đau mỏi xương khớp.

Tuy nhiên, tê chân không phải lúc nào cũng do thiếu canxi. Nếu chỉ tự bổ sung canxi mà không biết nguyên nhân, có thể vừa không cải thiện đúng vấn đề, vừa gây dư thừa không cần thiết.

Vitamin D cũng rất quan trọng vì giúp cơ thể hấp thu canxi tốt hơn. Người thiếu vitamin D có thể đau mỏi cơ xương, yếu cơ, mệt mỏi, dễ đau nhức chân.

Nguồn canxi gồm sữa, sữa chua, phô mai, tôm cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, rau xanh đậm. Nguồn vitamin D gồm ánh nắng phù hợp, cá béo, lòng đỏ trứng và thực phẩm tăng cường vitamin D.

6. Thiếu kali

Kali giúp duy trì hoạt động bình thường của cơ và thần kinh. Khi kali thấp, cơ thể có thể bị yếu cơ, mỏi chân, chuột rút, cảm giác nặng chân hoặc tê bì.

Tình trạng thiếu kali có thể xảy ra khi mất nước, tiêu chảy, nôn ói nhiều, dùng thuốc lợi tiểu hoặc ăn uống quá thiếu rau củ quả.

Thực phẩm giàu kali gồm chuối, khoai lang, bơ, rau bina, nước dừa, đậu, bí đỏ và các loại củ quả.

Tuy nhiên, người có bệnh thận hoặc đang dùng thuốc tim mạch không nên tự bổ sung kali liều cao, vì dư kali có thể nguy hiểm.

7. Thiếu sắt

Thiếu sắt thường được biết đến với biểu hiện mệt mỏi, chóng mặt, da xanh, hồi hộp. Nhưng khi thiếu máu kéo dài, mô cơ và dây thần kinh không được cung cấp oxy tốt, người bệnh cũng có thể thấy chân tay mỏi, lạnh, tê hoặc yếu hơn bình thường.

Phụ nữ dễ thiếu sắt hơn do kinh nguyệt nhiều, mang thai, sau sinh hoặc ăn uống thiếu đạm. Nếu tê chân đi kèm mệt, hoa mắt, rụng tóc, móng giòn, da xanh, nên kiểm tra thiếu máu thiếu sắt.

Thực phẩm giàu sắt gồm thịt đỏ, gan, trứng, hải sản, rau xanh đậm, đậu và các loại hạt. Nên kết hợp thực phẩm giàu vitamin C để tăng hấp thu sắt.

Không phải mọi trường hợp tê chân đều do thiếu chất

Đây là điều rất quan trọng. Thiếu chất chỉ là một nhóm nguyên nhân. Tê chân còn có thể do nhiều vấn đề khác.

Ngồi lâu, đứng lâu hoặc sai tư thế

Đây là nguyên nhân rất thường gặp. Khi ngồi bắt chéo chân, ngồi xổm lâu hoặc đè ép chân trong thời gian dài, dây thần kinh và mạch máu bị chèn ép, gây tê rần. Thường chỉ cần đổi tư thế, xoa bóp nhẹ, đi lại vài phút là đỡ.

Thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa

Nếu tê chân đi kèm đau lưng, đau lan từ mông xuống chân, tê một bên chân, đau tăng khi cúi người hoặc ngồi lâu, cần nghĩ đến chèn ép rễ thần kinh do cột sống.

Trường hợp này không chỉ bổ sung vitamin là đủ, mà cần được thăm khám cơ xương khớp hoặc thần kinh.

Tiểu đường

Người bị tiểu đường lâu năm rất dễ bị tổn thương thần kinh ngoại biên. Biểu hiện thường là tê bì, châm chích, nóng rát lòng bàn chân, cảm giác như đi trên cát hoặc mất cảm giác ở bàn chân.

Đây là nguyên nhân cần đặc biệt chú ý vì nếu mất cảm giác bàn chân, người bệnh có thể bị trầy xước, loét chân mà không biết.

Suy giãn tĩnh mạch

Suy giãn tĩnh mạch có thể gây nặng chân, mỏi chân, tê chân, phù nhẹ về chiều, nổi gân xanh ở chân. Người đứng lâu, ngồi lâu, phụ nữ sau sinh hoặc người lớn tuổi dễ gặp hơn.

Thai kỳ

Phụ nữ mang thai có thể bị tê chân do tăng cân, phù, tử cung chèn ép mạch máu, thiếu magie, thiếu canxi hoặc thay đổi tuần hoàn. Nếu tê nhiều, phù nhiều, đau đầu, hoa mắt hoặc tăng huyết áp, cần đi khám thai sớm.

Một câu chuyện nhỏ: Khi đôi chân nhắc mình sống chậm lại

Có một chị làm văn phòng, mỗi ngày ngồi trước máy tính gần 8 tiếng. Chị hay bỏ bữa sáng, trưa ăn vội, chiều uống cà phê để tỉnh táo. Tối về lại mệt nên ít vận động. Một thời gian sau, chị bắt đầu thấy chân hay tê, nhất là từ đầu gối xuống bàn chân.

Ban đầu chị nghĩ chắc do thiếu canxi nên tự mua canxi về uống. Nhưng tình trạng không cải thiện. Khi đi khám, bác sĩ phát hiện chị không chỉ thiếu vitamin B12 nhẹ mà còn bị căng cơ vùng lưng, ngồi sai tư thế và vận động quá ít.

Chị bắt đầu thay đổi từ những điều nhỏ: mỗi 45 phút đứng dậy đi lại vài phút, ăn sáng đầy đủ hơn, thêm trứng, cá, rau xanh vào bữa ăn, uống đủ nước, tập giãn cơ lưng và chân trước khi ngủ. Sau vài tuần, cảm giác tê chân giảm dần.

Điều chị nhận ra là đôi chân không chỉ cần một viên bổ sung nào đó. Đôi chân cần một cơ thể được nuôi dưỡng tốt hơn, được vận động đều hơn và được nghỉ ngơi đúng nghĩa hơn.

Làm gì để cải thiện tình trạng hay bị tê chân?

Ăn đủ và đa dạng nhóm chất

Nên đảm bảo bữa ăn có đủ đạm, tinh bột tốt, chất béo lành mạnh, rau xanh và trái cây. Đặc biệt chú ý các thực phẩm giàu vitamin nhóm B, magie, canxi, vitamin D, kali và sắt.

Không nên ăn kiêng quá cực đoan, bỏ bữa hoặc chỉ ăn tinh bột đơn giản vì dễ khiến cơ thể thiếu năng lượng và vi chất.

Vận động nhẹ mỗi ngày

Nếu làm việc văn phòng, nên đứng dậy đi lại sau mỗi 45–60 phút. Có thể xoay cổ chân, duỗi bắp chân, đi bộ ngắn hoặc tập giãn cơ.

Vận động giúp tăng tuần hoàn máu, giảm chèn ép thần kinh và giúp cơ bắp linh hoạt hơn.

Uống đủ nước

Thiếu nước có thể làm cơ thể mệt mỏi, cơ dễ co rút và tuần hoàn kém hơn. Hãy uống nước đều trong ngày, đặc biệt khi làm việc trong môi trường máy lạnh hoặc vận động nhiều.

Xem thêm: Bị nứt gót chân là thiếu chất gì?

Ngủ đủ và giảm căng thẳng

Căng thẳng kéo dài làm cơ thể dễ căng cơ, ngủ kém và tăng cảm giác khó chịu ở tay chân. Một giấc ngủ tốt giúp hệ thần kinh phục hồi tốt hơn.

Không tự ý bổ sung quá nhiều loại cùng lúc

Nhiều người thấy tê chân liền uống canxi, magie, vitamin B tổng hợp, sắt cùng lúc. Điều này không phải lúc nào cũng tốt. Một số chất nếu dùng sai liều có thể gây tác dụng phụ hoặc ảnh hưởng hấp thu lẫn nhau.

Tốt nhất nên xem lại chế độ ăn trước, sau đó kiểm tra sức khỏe nếu tê chân kéo dài.

Khi nào cần đi khám?

Nên đi khám sớm nếu tê chân có một trong các dấu hiệu sau:

Tê chân kéo dài nhiều ngày không giảm.

Tê một bên chân kèm đau lưng lan xuống mông, đùi, cẳng chân.

Yếu chân, đi lại khó khăn.

Mất cảm giác bàn chân.

Tê chân kèm tiểu không kiểm soát.

Tê đột ngột kèm méo miệng, nói khó, yếu tay chân một bên.

Tê kèm đau ngực, khó thở, choáng váng.

Người có bệnh tiểu đường bị tê, nóng rát hoặc mất cảm giác bàn chân.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến bệnh lý thần kinh, mạch máu hoặc cấp cứu, không nên chỉ xử lý tại nhà.

Kết luận

Hay bị tê chân có thể liên quan đến thiếu vitamin B12, B1, B6, magie, canxi, vitamin D, kali hoặc sắt. Tuy nhiên, tê chân không phải lúc nào cũng do thiếu chất. Nó còn có thể xuất phát từ tư thế sai, ngồi lâu, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa, tiểu đường, suy giãn tĩnh mạch hoặc thay đổi trong thai kỳ.

Điều quan trọng là không nên vội tự kết luận rồi bổ sung bừa bãi. Hãy lắng nghe cơ thể kỹ hơn: tê ở đâu, tê lúc nào, có đau lưng không, có yếu chân không, có bệnh nền không, chế độ ăn và sinh hoạt gần đây ra sao.

Đôi chân là nơi nâng đỡ mình mỗi ngày. Khi đôi chân thường xuyên tê bì, đó có thể là lời nhắc rằng cơ thể đang cần được chăm sóc tử tế hơn, từ dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ cho đến việc thăm khám khi cần thiết.

---

PHÒNG KHÁM SẢN PHỤ KHOA SÀI GÒN ĐÀ LẠT

Tổng đài đặt lịch, tư vấn miễn phí: 1900066679

Nhận tư vấn chuyên sâu từ Bs Hạnh: Tại đây

• CN1: 57 Đường Trần Nhật Duật, Phường 5, Thành phố Đà Lạt  – 097 868 22 15 (zalo)
• CN2: 624 QL20 TT. Liên Nghĩa, Đức Trọng – 0972 25 70 25 (zalo)
• CN2: Ngã 2 Đoàn Kết, đường Hùng Vương, TT. Đinh Văn, Lâm Hà – 0971 900 557 (zalo)
• CN4: 151 Lê Hồng Phong, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh – 0967 522 868 (zalo)

Hãy nhấn theo dõi các trang mạng xã hội của Bác sĩ Hạnh để nhận được nhiều kiến thức bổ ích:
Kênh YouTube: Bác Sĩ Hạnh Official
Kênh Tiktok: Bác sĩ Hạnh
Zalo OA: Bác sĩ Hạnh clinic
Facebook fanpage: Dr Hạnh
Facebook cá nhân: Bác sĩ Hạnh
Facebook Phòng Khám : Phòng Khám Sản Phụ Khoa Hamec