Đối phó với trầm cảm sau sinh và các rối loạn tâm lý khác – Hành trình đi qua những ngày tối

Có những giai đoạn trong cuộc đời, ta bước vào với rất nhiều kỳ vọng nhưng lại đi ra bằng những giọt nước mắt. Sau sinh con là một trong những giai đoạn như thế. Ai cũng nói đó là “khoảnh khắc hạnh phúc nhất”, là lúc người phụ nữ cảm nhận trọn vẹn thiên chức làm mẹ. Nhưng ít ai kể cho bạn nghe về những đêm mất ngủ triền miên, cảm giác trống rỗng vô cớ, hay nỗi sợ hãi mơ hồ len lỏi trong tâm trí. Trầm cảm sau sinh và các rối loạn tâm lý khác không phải là điều hiếm gặp, nhưng lại thường bị giấu kín vì định kiến và sự xấu hổ.

Bài viết này không nhằm đưa ra những lời khuyên sáo rỗng. Đây là một câu chuyện – có thể là của tôi, của bạn, hoặc của rất nhiều người phụ nữ ngoài kia – về hành trình đối phó với trầm cảm sau sinh và học cách chữa lành những tổn thương tinh thần.

Trầm cảm sau sinh là gì và vì sao nó xảy ra?

Trầm cảm sau sinh không đơn thuần là cảm giác buồn bã thoáng qua. Đó là một dạng rối loạn tâm lý có thể kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng, thậm chí nhiều năm nếu không được nhận diện và hỗ trợ đúng cách. Người mẹ có thể cảm thấy tuyệt vọng, mệt mỏi, mất hứng thú với mọi thứ, kể cả với chính đứa con mà mình yêu thương.

Nguyên nhân của trầm cảm sau sinh đến từ nhiều phía. Sự thay đổi hormone đột ngột sau khi sinh là yếu tố sinh học quan trọng. Bên cạnh đó là áp lực xã hội, kỳ vọng “phải hạnh phúc”, thiếu ngủ, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình, và những sang chấn tâm lý từ quá khứ. Khi tất cả cùng lúc ập đến, tâm trí người mẹ có thể quá tải.

Điều đáng buồn là nhiều người vẫn cho rằng trầm cảm sau sinh chỉ là “yếu đuối” hoặc “nghĩ nhiều”. Chính suy nghĩ này khiến không ít phụ nữ chọn im lặng, tự chịu đựng thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ.

Xem thêm: Dấu hiệu vết mổ sau sinh bị nhiễm trùng – những điều mẹ bỉm thường âm thầm chịu đựng

Những dấu hiệu thường bị bỏ qua

Không phải ai cũng nhận ra mình đang đối mặt với trầm cảm sau sinh hay các rối loạn tâm lý khác. Một số dấu hiệu phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ bao gồm:

• Cảm giác buồn bã, trống rỗng kéo dài không rõ lý do

• Dễ cáu gắt, lo âu quá mức hoặc thường xuyên hoảng sợ

• Mất ngủ dù rất mệt, hoặc ngủ quá nhiều

• Cảm giác tội lỗi, vô dụng, cho rằng mình là một người mẹ tồi

• Khó tập trung, trí nhớ suy giảm

Những biểu hiện này không phải là “chuyện bình thường phải chịu”. Chúng là tín hiệu cho thấy sức khỏe tinh thần của bạn đang cần được quan tâm.

Khi trầm cảm sau sinh không đi một mình

Trầm cảm sau sinh đôi khi đi kèm với các rối loạn tâm lý khác như rối loạn lo âu, rối loạn hoảng sợ, hoặc thậm chí là rối loạn stress sau sang chấn. Có những người mẹ luôn sống trong trạng thái lo sợ điều xấu sẽ xảy ra với con, kiểm tra hơi thở của bé liên tục trong đêm. Có người lại cảm thấy mình như đang “sống hộ”, mọi cảm xúc đều tê liệt.

Việc hiểu rằng trầm cảm sau sinh không phải là một hiện tượng đơn lẻ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn. Sức khỏe tinh thần cũng phức tạp và cần được chăm sóc nghiêm túc như sức khỏe thể chất.

Câu chuyện của sự im lặng

Rất nhiều phụ nữ kể rằng điều khó khăn nhất không phải là nỗi buồn, mà là sự cô đơn. Họ ngại chia sẻ vì sợ bị đánh giá. Họ nghe những câu như “Ai sinh con mà chẳng mệt”, “Nghĩ tích cực lên”, và dần dần học cách im lặng.

Nhưng im lặng không chữa lành. Im lặng chỉ khiến nỗi đau lớn dần. Việc đối phó với trầm cảm sau sinh bắt đầu từ một bước rất nhỏ nhưng quan trọng: thừa nhận rằng mình đang không ổn.

Đối phó với trầm cảm sau sinh từ những điều giản dị

Không có một công thức chung cho tất cả mọi người, nhưng có những bước nhỏ có thể giúp bạn dần lấy lại cân bằng.

Trước hết, hãy cho phép bản thân được yếu đuối. Bạn không cần phải là một người mẹ hoàn hảo. Bạn chỉ cần là một con người đang cố gắng mỗi ngày. Việc nghỉ ngơi khi có thể, ăn uống đủ chất và ngủ bù từng chút một cũng đã là một sự tự chăm sóc.

Thứ hai, hãy tìm người để nói chuyện. Đó có thể là chồng, người thân, bạn bè, hoặc một chuyên gia tâm lý. Việc nói ra những suy nghĩ tiêu cực không khiến bạn trở nên xấu xí hơn, mà giúp bạn nhẹ lòng hơn.

Thứ ba, đừng ngần ngại tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, các rối loạn sức khỏe tinh thần sau sinh hoàn toàn có thể được cải thiện nếu được can thiệp sớm và đúng cách.

Xem thêm: Kinh nghiệm ở cữ sau sinh mổ giúp mẹ hồi phục nhanh, ít đau

Vai trò của gia đình và xã hội

Đối phó với trầm cảm sau sinh không chỉ là trách nhiệm của người mẹ. Gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng. Một lời hỏi han chân thành, một cái ôm, hay việc chia sẻ công việc chăm con cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn.

Xã hội cũng cần thay đổi cách nhìn về sức khỏe tinh thần. Khi trầm cảm sau sinh được nói đến một cách cởi mở, người phụ nữ sẽ không còn cảm thấy mình đơn độc hay “khác thường”.

Hành trình chữa lành không phải là đường thẳng

Có những ngày bạn cảm thấy khá hơn, rồi lại có những ngày mọi thứ dường như quay về vạch xuất phát. Điều đó không có nghĩa là bạn thất bại. Chữa lành là một hành trình nhiều khúc quanh.

Hãy học cách kiên nhẫn với chính mình. Ghi nhận những thay đổi nhỏ: hôm nay bạn cười nhiều hơn hôm qua, hôm nay bạn dám nói ra cảm xúc của mình. Tất cả đều đáng trân trọng.

Khi bạn không còn là chính mình như trước

Nhiều người mẹ buồn bã vì cảm thấy mình “đã mất đi con người cũ”. Thực ra, bạn không mất đi, bạn chỉ đang thay đổi. Làm mẹ là một bước chuyển lớn, và bạn đang học cách sống với một phiên bản mới của chính mình.

Việc chấp nhận sự thay đổi này là một phần quan trọng trong quá trình đối phó với trầm cảm sau sinh. Bạn vẫn có quyền theo đuổi ước mơ, chăm sóc bản thân và tìm kiếm niềm vui, ngay cả khi bạn là mẹ.

Hy vọng luôn tồn tại, dù rất mong manh

Nếu bạn đang đọc những dòng này trong một ngày rất tệ, hãy nhớ rằng cảm giác này không định nghĩa con người bạn. Trầm cảm sau sinh và các rối loạn tâm lý khác không phải là dấu chấm hết. Với sự hỗ trợ phù hợp, rất nhiều người đã tìm lại được ánh sáng.

Bạn không cần phải đi nhanh. Bạn chỉ cần tiếp tục đi, từng bước nhỏ. Và nếu cần thêm định hướng sâu hơn về phát triển bản thân, kinh doanh hay cân bằng cuộc sống, bạn nên tham khảo Phạm Thành Long để biết chi tiết.

---

PHÒNG KHÁM SẢN PHỤ KHOA SÀI GÒN ĐÀ LẠT

Tổng đài đặt lịch, tư vấn miễn phí: 1900066679

Nhận tư vấn chuyên sâu từ Bs Hạnh: Tại đây

• CN1: 57 Đường Trần Nhật Duật, Phường 5, Thành phố Đà Lạt  – 097 868 22 15 (zalo)
• CN2: 624 QL20 TT. Liên Nghĩa, Đức Trọng – 0972 25 70 25 (zalo)
• CN2: Ngã 2 Đoàn Kết, đường Hùng Vương, TT. Đinh Văn, Lâm Hà – 0971 900 557 (zalo)
• CN4: 151 Lê Hồng Phong, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh – 0967 522 868 (zalo)

Hãy nhấn theo dõi các trang mạng xã hội của Bác sĩ Hạnh để nhận được nhiều kiến thức bổ ích:
Kênh YouTube: Bác Sĩ Hạnh Official
Kênh Tiktok: Bác sĩ Hạnh
Zalo OA: Bác sĩ Hạnh clinic
Facebook fanpage: Dr Hạnh
Facebook cá nhân: Bác sĩ Hạnh
Facebook Phòng Khám 1: Chi nhánh Đà Lạt
Facebook Phòng Khám 2: Chi nhánh Đức Trọng